DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU HAKKINDA BİR PAYLAŞIM

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, bireyin yaşına ve gelişim düzeyine uygun olmayan aşırı hareketlilik, istekleri erteleyememe (impulsivite) ve dikkat sorunları  ile kendini gösteren bir psikiyatrik bozukluktur (APA 1994).

TEMEL BELİRTİLER

Bu bozukluğun 3 temel belirtisi vardır:

1. Dikkat eksikliği,
2. Aşırı hareketlilik,
3. Dürtüsellik

Bir kişide dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunun varlığından söz edebilmek için bu belirtilerin 7 yaştan önce başlamış olması, birden fazla ortamda görülüyor olması, sürekli olması ve kişinin günlük yaşamını etkileyecek boyutta olması gerekir.

7 yaştan önce başlamış olmalı

Kalıcı ve sürekli olmalı (en az 6 aydır)

Birden fazla ortamda görülmeli (hem ev hem okul)

Dikkat Eksikliği:

Dikkat eksikliği dikkat süresinin ve yoğunluğunun bireyin yaşına göre olması gerekenden az olmasıdır. Dikkatin belirli  bir noktaya toplanamaması ve  kolayca dağılması, dağınıklık, unutkanlık, eşyaları kaybetme gibi belirtilerle kendini gösterir. 

Dikkat eksikliğinde sorun dikkat edememek değil, dikkatin belirli bir noktaya odaklanamamasıdır. Bu tür bireyler aynı anda tüm uyaranlara birden dikkat ederler bu nedenle belirli bir işle uğraşırken başka bir uyarıcı kolaylıkla dikkatin dağılmasına neden olur. O anda uğraştıkları işi bırakıp bir başka işe yönelebilirler.

Uyarana ve çevreye ait bazı faktörler dikkat süresi ve yoğunluğunu etkiler. Ödev başında 10 dk’dan fazla oturamayan bir çocuk bilgisayar başında saatlerce oyun oynayabilir ya da sevdiği bir TV programını izleyebilir. Dikkat eksikliği olan bir birey için dikkatin bir noktaya odaklanması ve sürdürülmesi kalabalık, gürültülü ve uyaranın fazla olduğu ortamlarda daha da zor olur. Bununla birlikte

bire bir ilişkilerde, sakin ortamlarda ve ilgisini çeken bir konuda  daha uzun süre odaklanabilir.

 Dikkat süresi ve yoğunluğu her yaşta farklıdır. 5-6 yaşlarındaki bir çocuk için normal kabul edilebilecek dikkat süresi 12 yaşındaki bir çocuk için kısadır. Bu nedenle her birey kendi yaş dilimi içinde değerlendirilmelidir.

Amerikan Psikiyatri Birliği’nce Tanımlanan Dikkat Eksikliği Ölçütleri

1.Belirli bir işe ya da oyuna dikkatini vermekte zorlanır.

2.Dikkati kolayca dağılır.

3.Dikkatsizce hatalar yapar.

4.Başladığı işi bitiremez.

5.Kendisiyle konuşulurken dinlemiyormuş gibi görünür.

6.Görev ve etkinlikleri düzenlemekte zorlanır.

7.Yoğun zihinsel çaba gerektiren işleri yapmaktan  kaçınır (ev ödevi, okul aktiviteleri gibi).

8.Etkinlikler için gereken eşyaları kaybeder.

9. Günlük etkinliklerde unutkandır.

Bunlardan en az 6’sının, en az 6 aydır, birden fazla ortamda görülüyor olması durumunda dikkat eksikliği olabileceği düşünülür.

Anne Baba ve Öğretmenlerin Dikkat Eksikliği Olan çocukları Tanımlamaları

Anne babalar:

“Söylediklerim bir kulağından girip diğerinden çıkıyor ”

“Sanki aklı hep başka yerde, çok dalgın”

“ Bilgisayar başında saatlerce oturabiliyor ama ödev başında en çok 10 dk ”

 “Çok sık eşya kaybediyor”

Öğretmenler:

“ Dersi dinleyemiyor, sürekli etrafı ile ilgili ”

“ Başladığı işi bitirmiyor ”

“ Sınavlarda dikkatsizce hatalar yapıyor ”

“Ödev başında çok yavaş, 10 dakikalık işi 3-4 saatte bitiremiyor”

Aşırı Hareketlilik:

Aşırı hareketlilik (hiperaktivite) bireyin yaşına ve gelişim düzeyine uygun olmayacak biçimde hareketli olmasıdır. Uzun süre yerinde oturamama, otururken elin ayağın kıpır kıpır olması, çoğu zaman hareket halinde olma, çok konuşma gibi belirtilerle kendini gösterir.

Tanı için tanımlanan 6 temel ölçüt vardır.

Amerikan Psikiyatri Birliği’nce    Tanımlanan Hiperaktivite Ölçütleri

1. Eli ayağı kıpır kıpırdır.

2.Oturduğu yerde duramaz.

3.Gereksiz yere sağa sola koşturur, eşyalara tırmanır.

4.Sakince oynamakta zorlanır.

5.Sürekli  hareket eder ya da sanki motor takılmış gibidir.

6.Çok konuşur.

Anne Baba ve Öğretmenlerin Aşırı Hareketliliği Tanımlamaları:

Anne babalar

“Daha karnımdayken bile kıpır kıpıdı “

“ Eli dursa ayağı oynar “

“ Sürekli hareket halinde , yürümez koşar “

“ Ya konuşur ya sesler çıkarır “

“ TV izlerken bile hareket eder “

Öğretmenler

“ Sırada oturmanın 50 çeşidini gösterebilir ”

“ Sınıfta nereye baksam onu görüyorum “

“ Sırada otururken bile eli ayağı hareket ediyor”

Dürtüsellik (impulsivite) :Dürtüsellik genel olarak bireyin kendinini kontrol edebilmesinde sorun olmasıdır. Acelecilik, istekleri erteleyememe, söz kesme, düşünüdüğünü hemen yapma, aklına geleni geldiği anda söyleme, sırasını beklemekte güçlük çekme gibi belirtilerle kendini gösterir.

Amerikan Psikiyatri Birliği’nce Tanımlanan Dürtüsellik Ölçütleri

1.Sorulan soru tamamlanmadan yanıt verir.

2.Sırasını beklemekte güçlük çeker.

3.Başkalarının sözünü keser ya da oyunlarında araya girer.

Anne Baba ve Öğretmenlerin Dürtüselliği Tanımlamaları:

Anne babalar

“10 yaşına geldi hala söz kesmemeyi öğrenemedi ”

“ Düşünmeden hareket eder ”

“ Sabırsızdır, istekleri hemen olsun ister  ”

Öğretmenler

“ Asla sırasını bekleyemez ”

“ Daha soruyu tamamlamadan cevabını vermeye kalkıyor ”

“ Aklına geleni hemen yapıyor”

EĞİTİM KOÇLUĞU NEDİR?

Eğitim Koçluğu Nedir ?

Koçluk bir danışmanlık hizmetidir, eğitim koçluğu ise veli-öğrenci ilişkilerini düzenleyen, hem veliye hem de öğrenciye eğitim kaynaklı sorunlarda yardımcı olan bir danışmanlık hizmetidir.

Eğitim koçlarının asıl amacı ne olmalıdır?

Çocuğa  sürekli olarak özel ders vermek  yerine ona ders çalışmayı öğretmektir. Ders çalışmayı öğrenen bir öğrenci bundan sonra başarıyı tadacak ve başarılı olduğunda da daha keyifli bir ev yaşantısına sahip olacaktır. İkinci amaç ise çocuğu için gelecek kaygısı yaşayan velileri rahatlatmak ve aile içi huzuru sağlamaktır.çünkü ancak uygulanan seanslar ve ders takviyeleri sayesinde çocuk ile veli arasında ortaya çıkmış olan eğitim kaynaklı kavga ve gerilimler azalır ve çocuğun düzenli ders çalışması sağlanabilir.

Neden ailelerin bir eğitim koçuna ihtiyacı vardır?

Herkesin bildiği üzere artık eğitim kitlesel olmaktan çıkıp bireyselleşmiştir. Öğrencilerin ve velilerin eğitim kaynaklı sıkıntıları da,beklentileri de , farklı farklıdır. Bu sebeple artık her öğrenciyle tek tek ilgilenilmesi gerekmektedir.bu sebeple her ailenin kendi değerleri içersinde mutlaka bir uzman tarafından yönlendirilmesi gerekir.

Bir eğitim koçu hangi konularda çalışma yapar?

Çocuğa ve aile fertlerine analizli testler uygulamak,Çocuğun öğrenme veya çalışma engelini tespit edip uygun bir çalışma programı hazırlamak,Okul veya dershane ödevlerini planlamak ve kontrolünü sağlamak,Gerektiğinde özel dersler ile konu eksiklerini gidermek,Veliye haftalık raporlama hizmeti sunmak ve dikkat dağınıklığı olan,özel öğretim gerektiren veya hiperaktif çocuklar için özel eğitmenler ve programlar ile çözüm üretmek eğitim koçlarının en yoğun çalışma alanlarıdır.

Eğitim koçluğunda olmazsa olmaz özellikler nelerdir?

Çocuğun ödevlerinin koçluk merkezlerinde bitirilmesi gerekir.asla eve ödev kalmamalıdır.çocuğun tüm yazılı ,sınav ve ödevlerinin çocuk düzene alışana kadar takip edilmesi gerekir.çocukların velilerini merakta bırakmamak ve çocuğa hissettirmeden veliyle bilgi paylaş*ımında bulunmak gerekir.çalışma ortamının keyifli olması gerekir.öğretmenlerin ve danışmanların sıcak kanlı ve sabırlı olması gerekir.

Eğitim koçları öğrenciye mi yoksa veliye mi hizmet eder?

Her ikisine de hizmet eder.çünkü eğitim koçu çocuklar açısından aile bireyleri dışında güvenli bir liman,aile içinse çocuğunun geleceğini planlamaya yardım eden en önemli faktörlerden biridir.

Eğitim koçu öğrencinin eğitim hayatına nasıl bir katkı sağlar?

Eğitim koçu ,evde ve okulda öğrenci üzerindeki baskıyı azaltır.olası eksiklikleri ve yanlış çalışma yöntemlerini önceden belirleyeceği için öğrencinin çalışma sırasında zaman kaybetmesini engeller.öğrencinin kendisine güvenmesini sağlar.sınav kaygısını ortadan kaldırdığı için başarının artmasını sağlar.en önemlisi çocuğun huzurlu bir eğitim ve aile yaşantısı kurmasına yardımcı olur.

Eğitim koçluğu çalışmalarının belirli bir başlangıcı ve bitiş zamanı varmıdır?

Eğitim koçluğu hizmetleri dershane gibi değildir.kişiye özel bir çalışma olduğu için ihtiyaç duyulan her an çalışmalara başlanabilir.çocuğun geçmişten gelen eksiklikleri tespit edilip bu yönde özel derslerle takviyesi sağlanır.ders çalışma programları da öğrenciye ve veli,ye uygun saatlerde uygulanmak üzere hazırlanır.öğrenci koçluğu çalışmaları için geç kalınmışlık yoktur.

Öğrencinin ve velinin koçluk hizmeti alırken en çok hoşuna giden özellik nedir?

Çocuk için, artık aile fertleri ders çalışama konusunda kendisine karışmadığı için ev hayatındaki rahatlık çok önemlidir.bir de serbest ders çalışma programı.öğrenci bir sebeple kaçırdığı dersi mutlaka telafi edebilir.veliler için ise en önemli  rahtlık ve cazibe konusu,evde eğitim kaynaklı tartışmaların bitmesi ve bir şekilde çocuğunun eğitim yaşantısının güvenilir ellerde organize edilmesidir.

Her öğrencinin eğitim koçu olması şart mıdır?

Evet.başarıyı yakalamakta zorlanan çocuklar için iyi bir iletişimci ve profesyonel olarak hazırlanan çalışma programları çocuğun huzurlu bir eğitim ve aile yaşantısı için şarttır.bunu da ancak bir eğitim koçu yapabilir.derslerinde başarılı öğrenciler için ise üzerlerindeki baskıyı azaltmak ve kariyer planlamasını sağlıklı bir zemine oturtmak için yine eğitim koçlarına ihtiyaç vardır.

EĞİTİM KOÇU ÖZTUNA NORMAN